Δεν πρόλαβα ποτέ να τη γνωρίσω από κοντά. Είχα αφήσει κι εγώ ένα-δυο μηνύματα συμπαράστασης στο μπλογκ της όσο ζούσε κι αυτό ήταν όλο. Μέχρι που έμαθα ότι έφυγε.
Διαβάζοντας τα εκατοντάδες σχόλια στο τελευταίο ποστ που δημοσίευσε η Αμαλία, έκλαψα. Εξοργίστηκα. Και συνειδητοποίησα ότι αυτό που συνέβαινε εκείνη τη στιγμή ήταν κάτι πρωτόγνωρο για όλους μας. Ένιωσα ξαφνικά σα να είχε ζωντανέψει ολόκληρη η μπλογκόσφαιρα και να είχε γίνει ένα. Πίστεψα ότι όλη αυτή η αυθόρμητη και συλλογική οδύνη μπορούσε να μετουσιωθεί σε κάτι θετικό, σε κάτι μοναδικό. Κι έτσι απερίσκεπτα, πήρα μία μάλλον αμφιλεγόμενη απόφαση.
Είχε προηγηθεί ένα σχόλιο στο μπλογκ της από κάποιον που πρότεινε να γίνει η 1η Ιουνίου ημέρα αφιερωμένη στη μνήμη της. Βλεποντας αρκετούς να συμφωνούν αλλά κατά τ’ άλλα να παραμένουν άπραγοι, πήρα την πρωτοβουλία να κάνω ένα πρώτο κάλεσμα από το δικό μου μπλογκ. Ελπίζοντας ότι αν μαζευόμασταν αρκετοί, ίσως καταφέρναμε να οργανώσουμε μια μαζική διαδικτυακή διαμαρτυρία. Δεν είχε ξαναγίνει ποτέ κάτι τέτοιο στην Ελλάδα. Τουλάχιστον όχι σ’ αυτή την κλίμακα.
«Ένα αργοπορημένο δώρο στην Αμαλία», έτσι ονόμασα εκείνο το ποστ. Λίγο υπερβολικά συναισθηματικό είναι η αλήθεια, αλλά τη δουλειά του την έκανε. Η επισκεψιμότητα χτύπησε κόκκινα και τα σχόλια άρχισαν να πέφτουν βροχή. Αποτελεί τραγική ειρωνία το ότι η αρχική συζήτηση αφορούσε τα όρια που πρέπει να θέσουμε προκειμένου να μην καπηλευτούμε τη μνήμη της…
Ειλικρινά δεν περίμενα ότι μια χούφτα άγνωστοι θα κατάφερναν να στήσουν όλη αυτή την κινητοποίηση μέσα σε λιγότερο από τρεις μέρες. Κείμενα διαμαρτυρίας, δελτία τύπου, μπάνερς, βιντεάκια, λίστες με mail, μεταφράσεις σε εφτά διαφορετικές γλώσσες και πολλά άλλα. Μας είχε πιάσει αμόκ. Να προλάβουμε. Να ακουστούμε. Να δικαιώσουμε τον αγώνα που εκείνη ξεκίνησε. Πέρα από το αίσθημα συλλογικότητας που υπήρχε διάχυτο, αυτό που μέτρησε ήταν το γεγονός ότι όλα οργανώθηκαν δημοσίως. Όποιος ήθελε μπορούσε να συμμετάσχει στο διάλογο, να προτείνει προσθήκες ή αλλαγές, ή ακόμα και να διατυπώσει επιφυλάξεις.
Παρά τις συνεχείς εκκλήσεις μου, σχεδόν κανένας από τους τότε δημοφιλείς και πεπειραμένους μπλόγκερς δεν ανακατεύτηκε στην όλη διαδικασία, ενδεχομένως γιατί προείχε η ασφάλεια της προσωπικής τους υστεροφημίας σε περίπτωση αποτυχίας του όλου εγχειρήματος. Βρέθηκα λοιπόν να συντονίζω όλο αυτό το χάος μέσα από το μικρό και άσημο μπλογκ μου, παλεύοντας να κρατήσω ισορροπίες ώστε να μην παρασυρθούμε από την ένταση της στιγμής και καταλήξουμε να ακυρώσουμε την όλη προσπάθεια. Ευτυχώς, υπήρξαν πολλοί που στήριξαν την πρωτοβουλία χωρίς να αποσκοπούν σε τίποτα άλλο πέρα από το αυτονόητο: Να γίνει γνωστή η ιστορία της σε όλον τον κόσμο, δίνοντας έτσι ένα γερό χτύπημα σε όσους την άφησαν να πεθάνει. Μπορεί να μην τιμωρούνταν οι ένοχοι ή να μην άλλαζε δραματικά η δημόσια υγεία μετά από μια τέτοια κίνηση, αλλά τουλάχιστον θα είχαμε κάνει μια αρχή. Θα είχαμε αποδείξει ότι μπορεί να γίνει.
Δεν πρόκειται ποτέ να επαναληφθεί αυτό που συνέβη την 1η Ιουνίου του 2007. Η διαμαρτυρία μας ταξίδεψε στην άλλη άκρη του κόσμου, έγινε θέμα σε ειδήσεις και εφημερίδες, κινδύνεψε να καπελωθεί από πολιτικούς και κάθε λογής μαϊντανούς, έφτασε να ονομαστεί ακόμα και «κίνημα». Τουλάχιστον τα μισά από τα ελληνόφωνα μπλογκς δημοσίευσαν ποστ με τον ίδιο τίτλο εκείνη την ημέρα: «Για την Αμαλία». Πολλά από αυτά δημοσίευσαν το κείμενο που είχαμε από κοινού συντάξει. Ακόμα κι εκείνα των παλαιών και καταξιωμένων μπλόγκερς, που αναγκάστηκαν να παραμερίσουν τον εγωισμό τους για να μην κατηγορηθούν για αναλγησία από τους επισκέπτες τους.
Την προηγούμενη μόλις ημέρα, ο γενικός συντονισμός είχε μεταφερθεί σε ένα ουδέτερο κι ομαδικό μπλογκ, το οποίο είχαμε συμφωνήσει ότι θα είναι προσωρινό και θα περιέχει μόνο τα κείμενα και τους κώδικες για τα μπάνερ και τα βιντεάκια. Εκεί άρχισαν και τα παρατράγουδα, καθώς κάποιοι επέλεξαν να διαχειριστούν καταχρηστικά την εξουσία που τους εμπιστευτήκαμε. Διέγραψαν επιλεκτικά συνεργάτες του μπλογκ χωρίς να ρωτήσουν κανέναν, μετέτρεψαν το δημόσιο διάλογο σε μεταξύ τους επικοινωνία, υποσχέθηκαν ένα αόριστο «συνεχίζουμε» μόνο και μόνο για να εκμεταλλευτούν τη δυναμική που δημιουργήθηκε. Χωρίς συγκεκριμένη ιδεολογία, χωρίς ξεκάθαρους στόχους, χωρίς καν τις στοιχειώδεις γνώσεις που θα τους επέτρεπαν να οικοδομήσουν ένα κίνημα για την υγεία. Ή ό,τι άλλο φιλοδοξούσαν να κάνουν.
Αντιμέτωπος με ανούσιες ίντριγκες και προσωπικές διενέξεις, και διαπιστώνοντας ότι στην πορεία χάθηκε το μέτρο, διαφοροποιήθηκα ανοιχτά και κατέληξα να πάρω την οδυνηρή απόφαση να κλείσω οριστικά το μπλογκ μου. Φαίνεται ότι αυτή η κίνηση είχε κάποια αποτελέσματα, καθώς η γενική καχυποψία απέναντι στους υποτιθέμενους φίλους της Αμαλίας Καλυβίνου εντάθηκε και η προσπάθεια τους κατέρρευσε. Κάποιοι ίσως με κατηγορούν ακόμα γι’ αυτή τη στάση μου, όμως δεν ήταν παρά το ελάχιστο που μπορούσα να κάνω για να υπερασπιστώ την επιθυμία της μητέρας της Αμαλίας, που δεν ήθελε με τίποτα να συνδεθεί το όνομα της κόρης της με περαιτέρω κινητοποιήσεις. Οφείλουμε να το σεβαστούμε αυτό – είτε μας αρέσει είτε όχι.
Σήμερα, βλέπω τους ίδιους ανθρώπους που πριν από έναν χρόνο αποπειράθηκαν να μετατρέψουν μία άγνωστη σε λογότυπο των φιλοδοξιών τους, να πασχίζουν να μαζέψουν υπογραφές για κείμενα που απαιτούν μέτρα χωρίς όμως να εντοπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του. Βλέπω τους ίδιους μπλόγκερς που τότε κράτησαν αποστάσεις, να προσπαθούν να επαναφέρουν στη δημοσιότητα ένα φάντασμα για να κάνουν επίδειξη κοινωνικής ευαισθησίας. Μέχρι και μπλογκ με τίτλο “Αμαλία Καλυβίνου” άνοιξαν κάποιοι πρόσφατα. Με ποιό δικαίωμα; Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν αγνές προθέσεις πιθανότατα, αν και δυστυχώς δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν ότι ο σκοπός της περσινής κινητοποίησης ήταν να μας ενώσει για να μάθουμε να διεκδικούμε τα δικαιώματα μας χωρίς κόμματα και προστάτες. Ούτε να γίνουμε διάσημοι, ούτε να υποκαταστήσουμε θεσμούς, ούτε να ξεπλύνουμε τις ενοχές μας για να κοιμόμαστε πιο ήσυχα τα βράδια. Η υγεία και πολλοί άλλοι τομείς της καθημερινότητάς μας που νοσούν δεν πρόκειται να αλλάξουν έτσι εύκολα, και οι νέες μορφές συλλογικότητας δε μπορούν να αναπτυχθούν μέσα από αδιαφανείς διαδικασίες και ανυπόγραφες διακηρύξεις. Όποιος θέλει να συνεισφέρει στο να γίνει κάτι ουσιαστικό και σε βάθος χρόνου, μπορεί. Ασκώντας πολιτική με επιμονή, υπομονή, ήθος, συνέπεια και εγκυρότητα. Χωρίς περιττές τυμπανοκρουσίες. Και – κυρίως – χωρίς να καπηλεύεται τη μνήμη κανενός.
Ίσως να κάνω λάθος και η Αμαλία Καλυβίνου να επιθυμούσε να συνεχίσουμε στο όνομα της. Αν και αμφιβάλλω. Μέσα από τα κείμενα και τις καταγγελίες του μπλογκ της, αυτό που φαινόταν να την απασχολεί ήταν να μην υπάρξουν άλλοι άνθρωποι στη θέση της, «να γίνουν εξαίρεση οι αλμπάνηδες ρε παιδιά, κι όχι ο κανόνας» όπως είχε χαρακτηριστικά αναφέρει η ίδια. Κι όχι να γίνει η ίδια περιφερόμενο εικόνισμα.
Ντρέπομαι που η τότε πρωτοβουλία μου είχε τέτοια κατάληξη. Ντρέπομαι που ο θάνατος μιας κοπέλας έγινε μέσο χειραγώγησης ευκολόπιστων κι αντικείμενο παιχνιδιών εξουσίας. Ντρέπομαι που οι συλλογικοί αγώνες που ονειρεύτηκα κατάντησαν καραμέλα των μέσων μαζικής εξημέρωσης και των ψηφοθήρων. Ντρέπομαι που αποδειχτήκαμε ανώριμοι και ανίκανοι να διαχειριστούμε τη δύναμη που μας προσφέρει το μέσο του διαδικτύου για να διεκδικήσουμε κάτι παραπάνω από κούφιες εντυπώσεις. Ντρέπομαι που αντί να παραμείνουμε ενωμένοι και να οργανωθούμε σοβαρά έτσι ώστε να μην υπάρξουν άλλες Αμαλίες, περιμένουμε υπομονετικά το επόμενο θύμα για να ευαισθητοποιηθούμε στιγμιαία και να νιώσουμε καλύτεροι άνθρωποι. Πράγμα που τελικά δεν προκύπτει από πουθενά ότι είμαστε.
Συγγνώμη Αμαλία. Σου άξιζε κάτι καλύτερο.
—————————————
UPDATE (27-5-08, 13:23)
Επειδή το ύφος αυτού του ποστ μπορεί να φαίνεται σε κάποιους αδικαιολόγητα έντονο, κι επειδή δε μου αρέσει να κατακρίνω χωρίς να αντιπροτείνω, παραθέτω αυτούσιο το πρώτο σχόλιο που άφησα χθες:
Και μία πρόταση για όσους ενδιαφέρονται ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ να συνεχίσουν:
Φτιάξτε ένα διαδικτυακό “παρατηρητήριο για την υγεία” με οριζόντια οργάνωση και εθελοντική προσφορά όλων όσων ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν. Στελεχώστε το με γιατρούς και νοσηλευτές που θα προσφέρουν αφιλοκερδώς τις γνώσεις τους. Μαζέψτε πληροφορίες για συγκεκριμένες ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό. Δικτυωθείτε με τις τοπικές κοινωνίες και τους συλλόγους καρκινοπαθών και ασθενών. Βρείτε δικηγόρους που θα μπορέσουν να στηρίξουν καταγγελίες για φακελάκια και εγκληματικές αμέλειες σε δικαστήρια. Συνεργαστείτε με διεθνείς και εγχώριους φορείς που έχουν αφιερώσει δεκαετίες στον τομέα της βελτίωσης της υγείας. Τολμήστε να τα βάλετε με τις φαρμακοβιομηχανίες, τους υπουργούς και τους ιατρικούς συλλόγους.
Ξεχάστε τα μανιφέστα εξ ονόματος των μπλόγκερς ή οποιασδήποτε άλλης φανταστικής κοινότητας. Εγκαταλείψτε τις συλλογές υπογραφών, που το μόνο που κάνουν είναι να παρέχουν άφεση αμαρτιών με το πάτημα ενός κουμπιού.
Και αφήστε την Αμαλία ήσυχη.